6
- Theo PGS có nên rút ngắn thời gian học phổ thông từ 12 năm xuống còn 11 năm? - Tôi đồng ý vẫn giữ 12 năm như cũ. Nếu chương trình học và cách thi vẫn không thay đổi gì nhiều thì không có cách gì chống được việc học thêm.
2. - Một trong những tồn tại của việc “dạy học” bây chừ là nhồi nhét tri thức, chương trình học quá tải không phù hợp. Vậy để đổi mới giáo dục thành công, theo ông chúng ta phải bắt đầu từ đâu và lịch trình như thế nào? - Tôi cho rằng nếu coi đây là một “trận đánh lớn” như ông Bộ trưởng đã nói, thì cần xác định rõ tư duy chiến lược và chiến thuật, sẽ đánh nhanh thắng nhanh hay đánh chậm thắng chắc? tướng soái là ai, bộ tư vấn là ai, cố vấn là ai? lính chiến là ai (là cha, là học sinh hay cả hai?) huấn luyện lính như thế nào, học cách dùng “vũ khí mới” trong bao lâu?.
Đối với nhà giáo thì một số rất phong lưu vì dạy thêm, thu nhập hàng tháng có thể đến hàng trăm triệu đồng, nhưng số đó rất ít thôi và tập trung ở các thị thành. Báo An ninh Thủ đô Cuối tuần đã có cuộc trao đổi với PGS, nhà giáo Văn Như Cương - một người rất tâm huyết với nền giáo dục nước nhà… - Thưa PGS, nhà giáo Văn Như Cương, đề án đổi mới giáo dục đã được Bộ trưởng Bộ Giáo dục coi là “trận đánh lớn”.
Nhưng cũng rất khó vì thực tiễn là có một tỷ lệ lớn thầy giáo phổ thông đang không đủ sức đáp ứng đề nghị của chương trình giáo dục hiện hành. Chuyển phát triển GD chủ yếu mục tiêu, số lượng, sang phát triển theo mục tiêu nâng cao chất lượng. ? - Tồn tại lớn nhất của nền giáo dục hiện thời là đang lệch hướng cho việc đáp ba câu hỏi quan yếu nhất: Học để làm gì? Học cái gì? Học như thế nào? Đối với câu hỏi thứ nhất thì thực tại đã đáp: Học để đi thi chứ còn để làm gì nữa? Mặc cho UNESCO khuyến cáo: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mình”, ở Việt Nam ta thì khăng khăng cứ phải là “học để thi”, không có gì khác so với tổ tiên ta ngày xưa.
Từ đó mới sinh ra môn chính và môn phụ. - Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho rằng bắt đầu đổi mới từ người thầy. Chúng ta đã có nhiều lần đổi mới giáo dục, song không triệt để và không mang lại hiệu quả.
Chuyển mạnh quá trình GD từ cốt tử trang bị kiến thức (nâng cao dân trí) sang tụ hợp phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học 3. Điều này có cần thiết phải đặt ra trong đề án đổi mới giáo dục? - Một khối lượng kiến thức quá lớn và không để làm gì ngoài mục đích để làm bài thi.
Hình thức thi “ba chung” đã lỗi thời, và việc quy định điểm sàn là sai trái cần bãi bỏ. Chúng ta muốn đổi mới bậc phổ biến về nhiều mặt: từ vấn đề dạy học tích hợp và phân hóa, về tư duy tiếp cận năng lực chứ không phải tiếp cận kiến thức, về dạy học theo kiểu “bàn tay nặn bột”, dạy học lấy học sinh làm trung tâm…. Như trên tôi có đề nghị cần giảm đi rất nhiều tri thức vô ích, không thiết thực, làm cho việc học kiến thức nhẹ nhõm hơn, nhưng bên cạnh đó cần tăng cường việc học làm người, điều mà trước đây chúng ta không làm được vì không có thời giờ.
- Lương của nhà giáo, đặc biệt là vùng cao và nông thôn còn rất thấp. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển GD-ĐT. - Gần đây, nhiều quan điểm cho rằng nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp.
Nếu người phụ thân không được trang bị về mặt lí luận, về phương pháp thì làm sao họ có để thực hành được sự đổi mới như vậy? Muốn đổi mới từ người thầy thì lại phải đổi mới ngay ở các trường Sư phạm.
Bộ Giáo dục - Đào tạo lại đưa ra ý kiến bỏ kỳ thi đại học và giữ kỳ thi tốt nghiệp? ý kiến của PGS về vấn đề này như thế nào? - ý kiến của tôi là không bỏ kì thi nào cả, vẫn giữ các kì thi đó nhưng cách làm thì khác hẳn. 4. Chuyển từ hệ thống GD cứng nhắc, thiếu liên thông sang hệ thống GD mở, hình thành cơ chế học tập suốt đời gắn với xây dựng tầng lớp học tập.
Còn ở tỉnh thành thì nhà giáo phải làm đủ mọi cách dạy thêm để tăng thu nhập.
5
Tôi cho rằng cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao đời sống của cha, nhất là các thầy cô giáo ở vùng sâu, vùng cao, vùng xa… - Đề án đổi mới của Bộ giáo dục có nhiều ý kiến đánh giá còn chung chung. ? - Một trong những duyên cớ của việc học thêm là chương trình quá nặng, kiến thức thì nhiều mà thời kì học trên lớp thì ít nên học sinh phải học thêm thì mới có thể nắm được, hiểu được bài và có thể áp dụng để làm bài tập… Thêm vào đó các bài thi tốt nghiệp hoặc thi vào đại học đều rất khó đối với phần đông học sinh, thành thử nếu không đi học ở các lò luyện thì khó có hy vọng làm được bài.
Câu hỏi rốt cục “học như thế nào?” thì đã có câu giải đáp rất logic: học thế nào để thi cho đậu, vì vậy phải học vẹt, học nhồi, học nhét, học trêu chọc, học tủ, học lệch, học thêm… sờ soạng sự lệch hướng của nền giáo dục đều bắt nguồn từ việc định hướng sai trái cho việc đáp ba câu hỏi đó.
Ai cũng thế thôi, muốn đủ sống thì phải tìm cách chính đáng để có thu nhập thêm, nếu không muốn trở thành kẻ tham nhũng.
Đó là một mong ước chính đáng nhưng cũng thật là khó khăn để đạt được. Dư luận bộc bạch thái độ tán thành và hy vọng vào sự quyết liệt nghiêm trang của ngành giáo dục trong lần đổi mới này sẽ đem lại những thay đổi đáng kể cho ngành giáo dục Việt Nam.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo đã trông coi những tồn tại của ngành giáo dục và thấy rằng việc đổi mới là cấp bách.
Còn “học cái gì?” thì xin thưa rằng học những thứ mà người ta bắt thi, những thứ không thi thì không học. Đề án đặt ra mục tiêu là đến năm 2030 nền giáo dục nước ta phải đạt mức tiên tiến trong khu vực. Thi tốt nghiệp nên giao về các Sở GD&ĐT, không cần tổ chức cấp nhà nước, không cần thi cùng ngày, cùng chung đề, cùng biểu điểm…, nhưng phải nghiêm chỉnh, thực chất… Thi đại học cũng giao về cho các trường ĐH và CĐ, có trường ốc tuyển, có trường xét tuyển, có trường phê chuẩn phỏng vấn… điều đó tùy theo hoàn cảnh thực tiễn của mỗi trường.
Cũng có một số điểm cụ thể như: học 12 năm, lớp 10 và 11 chỉ có 3 môn học nép, ngoại giả có thêm một số môn tự chọn, phương án thi tốt nghiệp và thi ĐH… Tôi mong rằng toàn văn dự án sẽ công bố cho dân chúng biết và có thể tham gia góp ý.
Không nên nhồi nhét quá nhiều kiến thức hàn lâm. Dẫu sao tôi vẫn hy vọng rằng trận đánh lớn sẽ thắng lợi… - Là một nhà giáo có kinh nghiệm và cũng có nhiều lần có ý kiến đóng góp thẳng thắn cho ngành giáo dục, ông có thể cho biết về những tồn tại của nền giáo dục Việt Nam hiện thời là gì: việc học, việc dạy, việc thi.
Khánh Huyền (thực hiện). GD-ĐT là yếu tố giữ vai trò quyết định để thực hành mục tiêu “Dân giàu - nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” nên cần được ưu tiên trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ưu tiên đầu tư tài chính, nhân lực.
Điều đó thật vô dụng và là một sự hoang rất lớn. Có đạt được yêu cầu mới có thể trở về giảng dạy. PGS có ý kiến gì và theo ông nếu bắt đầu đổi mới từ thầy thì sẽ làm như thế nào? - Tôi đồng tình rằng phải bắt đầu đổi mới từ người thầy.
Đó là một trong những sai trái. Chúng ta bắt mọi học sinh học Toán cứ như là để sau này ra đời họ sẽ theo nghiệp nghiên cứu Toán học hoàn toàn lí thuyết như Ngô Bảo Châu, cũng như bắt họ học văn cứ như là để sau này họ trở nên nhà phê bình văn học… Sau bậc phổ biến mỗi người đi theo những con đường khác nhau: làm đay đả, làm bác sĩ, nhà nghiên cứu từng lớp, hoạt động chính trị, nghiên cứu mỹ thuật, làm công nhân, làm ruộng, kinh doanh… vì thế chương trình của bậc học phổ thông chỉ nhằm cung cấp cho họ một nền móng kiến thức chung nhất, cơ bản nhất… để sau bậc học này họ có thể có đủ điều kiện đi theo con đường mà mình tuyển lựa.
Tôi cho rằng nếu chúng ta giảm chương trình một cách đích thực, bỏ đi những tri thức vô bổ, và cách tiến hành thi hạp không có những bài toán mẹo mực, đánh đố… thì học trò có thể yên tâm học chính khóa mà không cần phải học thêm. Giáo dục không phải là sự nghiệp của riêng ai, bởi nó quyết định cho ngày mai của toàn dân tộc - tâm thành cảm ơn ông! Quan điểm đổi mới được biểu hiện trong đề án: 1.
Dạy thêm vẫn nấp bóng dưới nhiều danh nghĩa khác nhau: tình nguyện, học bù. Phát triển GD thích hợp với cơ chế thị trường, đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhiều thầy còn có năng lực yếu.
Đại đa số thầy cô giáo vẫn có một đời sống vật chất khá khiêm tốn. - Vấn nạn dạy thêm bao năm qua đã được nói đến nhưng vẫn không thay đổi. Quan điểm của thầy về vấn đề này như thế nào? - tuồng như toàn văn của đề án vẫn chưa công bố, mà chúng ta chỉ mới biết tóm lược của dự án với những định hướng chung mà thôi.
Các càn cũ phải tuần tự thay phiên nhau về các trường Sư phạm học một cách đích thực các khóa học (chí ít là 6 tháng một khóa), có soát, thi cử trang nghiêm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét