Gỡ khó cho du lịch tình hình cộng đồng

Quá nhiều vướng mắc Để tìm hiểu kỹ hơn về mô hình DLCĐ, chúng tôi đã có chuyến đi thực tại tới thôn Chày Lập (xã Phúc Trạch, Bố Trạch), một trong những nơi được chọn làm điểm về DLCĐ. Khu vực này vẫn thơ mộng với non xanh nước biếc, ruộng đồng xanh tươi. Tuy nhiên, lượng khách đến thì rất lác đác. Những khu miệt vườn để phục vụ du khách cùng ăn cùng ở với dân cho nên càng trở nên vắng vẻ. Hiệp tác xã DLCĐ Chày Lập khi mới thành lập có gần 20 hộ đăng ký dự, nhưng mới chỉ có một nhà được đầu tư cơ sở vật chất, phòng nghỉ để phục vụ du khách tạm trú. Cổng khu vườn dành cho khách nghỉ cũng đóng im lìm, phải đợi 30 phút sau chúng tôi mới gặp được chủ nhà, vì giờ đang trong thời gian làm ruộng. Ông Phạm Khai, chủ nhà cho biết: “Từ khi bước vào thực hiện mô hình cho đến nay lượng khách nhìn chung ở mức thấp và ít biến động. Tính trung bình 1 tháng chỉ có 2-3 lượt khách và đẵn mỗi lượt như vậy chỉ khoảng 3-4 người. Phần nhiều, du khách thường ngủ lại chỉ một đêm. Rất hiếm trường hợp ở lại qua đêm thứ hai. Đây là điều ông Khai cảm thấy nuối tiếc nhất bởi tiềm năng du lịch trong vùng khá lớn, hoàn toàn có đủ khả năng để giữ khách lâu hơn. Vướng mắc đầu tiên mà gia đình ông Khai cũng như những gia đình trong HTX đang mắc phải chính là vấn đề thu nhập. Họ đều rơi vào cảnh "chùng chình" giữa hai nguyên tố làm du lịch và đảm bảo cuộc sống. Hai nhân tố này hiện không tỉ lệ thuận cùng nhau. Ông Khai cho biết thu nhập của gia đình từ khi làm DLCĐ rất bấp bênh. Với lượng khách như hiện tại thì mỗi tháng gia đình ông chỉ thu được hơn 1 triệu đồng. "Dù mỗi khách khi vào tạm cư tại đây phải trả phí 220 nghìn đồng mỗi đêm. Nhưng số tiền này phải chia nhỏ. Trong đó, hồi lại cho dự án 50 nghìn đồng tiền phí đầu tư, nộp thuế 18%, nộp cho Quỹ DLCĐ 15 nghìn đồng. Còn lại gia đình hưởng 100 nghìn đồng. Con số này không đủ để bảo đảm cuộc sống cho 4 miệng ăn trong gia đình", ông nói. Vậy nên, gia đình không thể chỉ tụ họp làm du lịch mà phải chia thời gian cho việc làm ruộng. Hiện tại, gia đình ông Khai phải làm hơn một mẫu lạc và ngô để tăng thêm thu nhập, nếu chỉ đợi mong vào làm du lịch thì không đủ để lo cho con cái và trang trải cuộc sống. Ông Khai, chủ hộ gia đình dự dự án DLCĐ tại Chày Lập lau chùi khu nhà phục vụ du khách homestay. Đã lâu căn phòng này không có khách đến. Vướng mắc mà ông Khai và những gia đình trong HTX đang mắc phải như trên được ông Võ Xuân Thái, Chủ nhiệm HTX DLCĐ giảng giải là do họ hoàn toàn không chủ động được nguồn khách đến, mà cốt là từ phía dự án giới thiệu về. Trước đó là dự án phi chính phủ của Mỹ, hiện tại là Dự án phát triển du lịch vững bền tiểu vùng Mê Kông gánh vác việc này. Vướng mắc lớn thứ hai mà những người dự dự án DLCĐ đang gặp phải là vấn đề ngoại ngữ. Du khách nước ngoài rất thích mô hình DLCĐ, họ muốn được ra đồng làm cỏ, thích được gặt lúa, thích trải nghiệm tuốt tuột những hoạt động diễn ra hằng ngày của người dân cày, với họ mọi thứ đều lạ lẫm nhưng để đáp ứng được những điều đó là một vấn đề khá khó khăn. Bởi sự khác biệt ngôn ngữ là một rào cản lớn, trong khi những người trong HTX đều là dân cày. “Chúng tôi không hiểu du khách nói gì và ngược lại, nhiều lúc trong đoàn có người thông ngôn thì còn đỡ, những đoàn không có thì tôi phải dùng cử chỉ để “cố” đãi đằng cho khách hiểu. Chính vì không giao dịch được nên khả năng làm vừa lòng khách rất khó và việc tự môi giới khách là không thể", ông Khai chia sẻ. Du khách nước ngoài đến Chày Lập Ông Thái cho biết thêm, người dân địa phương cũng thiếu năng lực làm du lịch, từ người quản lý cho đến viên chức đều chưa có kinh nghiệm nên còn gặp nhiều tội. Trong khi đó khả năng tự truyền bá du lịch để cuốn khách còn rất hạn chế. Một vấn đề nữa đặt ra là ngày nay khu nghỉ dưỡng dành cho khách chỉ có hai phòng, nhiều lúc 2 vị khách nước ngoài đến thuê một phòng, còn thừa lại một phòng nhưng khi có đoàn khác đến với số lượng nhiều hơn lại không xếp đặt được chỗ nghỉ. Bởi một đoàn đi chung với nhau, phải chia ra để ngủ chung với đoàn khác thì khách không chịu nên thường đi thuê phòng ở chỗ khác, tình trạng bị mất khách như vậy thẳng tính xảy ra. Ông Thái nói: “Nếu như thường tháo gỡ được những vướng mắc này thì DLCĐ khó có thể phát triển được”. Homestay tư nhân có phải là giải pháp? Trong tình hình DLCĐ đang gặp phải nhiều vướng mắc và chưa phát huy được hiệu quả như giờ thì mô hình DLCĐ của chị Trần Thị Diện (xã Hưng Trạch) có thể coi là một hướng đi mới. Mô hình DLCĐ của chị Diện là tự phát, mang tính cá nhân, được thành lập cách đây 3 tháng nhưng lại có lượng khách lưu trú khá đông, nhàng nhàng 50 khách/1 tháng, thời kì tạm trú cũng khá dài, có khách ở lại qua đêm đến 10 ngày và hầu như ngày nào cũng có khách. Mô hình homestay tự phát của chị Diện lại đón khách thẳng tính. Chị Diện mồ côi cả cha lẫn mẹ từ gần chục năm trước. Ngôi nhà bác mẹ để lại cho mấy chị em chỉ là ngôi nhà gỗ đơn sơ. Học xong cấp III, chị Diện phải tạm dừng việc học và vào Hội An (Quảng Nam) làm công tại một quầy bar ở đây. Tận dụng môi trường làm việc tiếp xúc với nhiều khách nước ngoài, chị "học lỏm" ngoại ngữ từ họ. Sau 2 năm làm quầy ba, vốn tiếng Anh đã kha khá, chị về quê tại xã Hưng Trạch và quyết định mở dịch vụ Homstay ngay tại ngôi nhà của bác mẹ để lại. Chị vay một số vốn ban đầu để đầu tư mười chiếc giường, cùng 6 chiếc xe đạp để cho khách du lịch thích cảm giác sống ở đồng quê đến ở và giới thiệu khách đạp xe vãn cảnh làng quê. Tận dụng vốn ngoại ngữ, chị nhờ những người khách đã đến ở nhà chị giới thiệu cho những người bạn khác. "Khách thích homstay và chọn homstay là họ cần sự thân thiện và trải nghiệm cuộc sống của dân quê. Mình phải có vốn ngoại ngữ để nói chuyện trao đổi với họ thì mới làm cho chuyến du lịch của họ trở thành huých và có ý nghĩa. Từ đó họ mới giới thiệu cho bạn bè của họ đến", chị Diện san sẻ. Ngày nay lượng khách đến với mô hình DLCĐ của chị Diện được đánh giá là nhiều hơn rất nhiều so với lượng khách tham gia lưu trú tại các hộ gia đình được Dự án Phát triển du lịch vững bền tiểu vùng Mê Kông đầu tư. “Khách nước ngoài sống rất tình cảm, họ thích được trò chuyện và tìm hiểu các hoạt động hằng ngày của mình, thích được đi cắt lúa hái dưa. Hiểu được điều đó, tôi thường tổ chức cho khách đi làm đồng cùng với gia đình, tổ chức các trò chơi, giới thiệu các địa điểm du lịch hấp dẫn cho họ, du khách đến với mô hình của chúng tôi đều rất ưa. Phải biết chiều khách để họ còn “dắt mối” cho mình, rất nhiều du khách tìm đến chỗ chúng tôi theo sự hướng dẫn của những người đã từng nghỉ tại đây. Dù mới thành lập hơn 3 tháng nhưng đã có nhiều khách quay lại đây để tạm trú”, chị Diện kể. Ông Lê Thế Lực, Giám đốc Dự án Phát triển du lịch vững bền tiểu vùng Mê Kông tỉnh Quảng Bình cho biết, để phát triển DLCĐ một cách vững bền, góp phần tích cực vào xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân, cần phải có những giải pháp đồng bộ trong thời gian tới. Hiện dự án đang xây dựng thêm những khu lưu trú mới ở Chày Lập để phục vụ du khách tốt hơn. Ngoài ra, phía dự án cũng đã lập đề án để phát triển hình thức du lịch này. Trong đó chú trọng đẩy mạnh đầu tư, nâng cấp hạ tầng cơ sở, chú trọng đến các điểm nằm trên tuyến du lịch chính của tỉnh hạp với tâm sinh lý của du khách. Nâng cao công tác bồi bổ, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển du lịch, đặc biệt là hàng ngũ chỉ dẫn viên và nhân viên phục vụ tại các làng DLCĐ. “Nếu cứ duy trì hoạt động của HTX DLCĐ như giờ thì khó có thể phát huy được hiệu quả. Chính cho nên, chúng tôi đã đề ra hai phương án để có thể chọn lọc vận dụng trong thời kì tới nhằm phát triển DLCĐ. Thứ nhất là kêu gọi các doanh nghiệp lữ khách cùng hiệp tác với HXT DLCĐ và thứ hai là để cho doanh nghiệp lữ khách đứng ra đấu thầu, sau đó thuê HTX DLCĐ làm dịch vụ thay cho họ. Tuy thế hiện phía dự án vẫn chưa quyết định sẽ chọn phương án nào bởi phải cân đối phương án tối ưu nhất để vừa phát triển DLCĐ vừa đảm bảo yếu tố bổn phận của người dân trong việc bảo vệ cơ sở vật chất cho DLCĐ", ông Lực nói. Lan Chi (QBO)